Włoskie światło - Piero Castiglioni (12.05.2005)

27 kwietnia 2005 roku w Hotelu Holiday Inn w Warszawie odbył się wykład znanego włoskiego architekta Piero Castiglioni. Od wielu lat specjalizuje się on w oświetleniu wnętrzowym i zewnętrznym obiektów architektonicznych na całym świecie. Konsekwencją jego pracy nad różnorodnymi, najczęściej niestandardowymi, projektami oświetleniowymi stało się także zaangażowanie w zakresie projektowania opraw oświetleniowych, m.in. dla firm iGuzzini, Fontana Arte, Surya Illuminazione, Stilnovo, Alchimia i Plana. Piero Castiglioni przyjechał do Polski na zaproszenie firmy Mardel ze Szczecina, wyłacznego, polskiego przedstawiciela firmy iGuzzini.

Piero Castilioni szczegółowo przedstawił swoje podejście do roli światła w architekturze, z którego wynika warsztat projektanta oświetleniowego obejmujący sposoby i techniki oświetlania architektury. Zostały one przedstawione na przykładzie kilku obiektów muzealnych, wystawowych i wnętrz reprezentacyjnych, wśród których znalazły się m.in.:

Centrum G. Pompidou w Paryżu (Francja),
Palazzo Grazssi w Wenecji (Włochy),
Kościół Chiesa S. Maria delle Grazie w Mediolanie (Włochy) gdzie znajduje się słynny fresk „Ostatnia wieczerza” autorstwa Leonardo da Vinci
Pałac Pinacoteca do Estado w San Paulo (Brazylia) – miejsce wystw sztuki
Poldi Pezzoli Museum – Armoury w Mediolanie (Włochy)
MALBA – Costantini Museum w Buenos Aires (Argentyna)

Architekt podkreślił szczególną, służebną rolę światła wobec ekspozycji dzieł sztuki w muzeach. We wnętrzach muzealnych gdzie dzieła sztuki eksponowane są w sposób stały, światło, które samo w sobie może być sztuką, nie powinno jednak konkurować z prezentowanymi eksponatami. Dlatego też, jego zdaniem, wbrew wielu poglądom, że światło powinno dodawać eksponatom muzealnym dramatyzmu i ekspresji, należy stosować jednolite, łagodne oświetlenie całej przestrzeni ze szczególnie równomiernym oświetleniem ścian, na których eksponowane są obrazy. Światło nie powinno być tu bohaterem, a musi przede wszystkim umożliwiać dobrą percepcję dzieła sztuki.

W swoich projektach Castiglione osiąga to przez stosowanie oświetlenia pośredniego, światłem rozproszonym. Światło pochodzące z opraw oświetleniowych jest kierowane na wyższe elementy ścian lub na przykład belki konstrukcyjne budynku, aby po odbiciu, już jako światło rozproszone dotrzeć do obiektów eksponowanych na ścianach. Dzięki temu uzyskuje się oświetlenie bezcieniowe, a we wnętrzach praktycznie nie występuje zjawisko olśnienia. Architekt zwrócił też szczególną uwagę na konieczność uzyskania wysokich wartości natężenia oświetlenia na płaszczyznach pionowych. Typowe obiekty obserwacji w tych wnętrzach znajdują się bowiem na ścianach, a nie na podłogach.

Nieco inny rodzaj oświetlenia można stosować w wypadku oświetlania czasowych ekspozycji dzieł sztuki o różnym charakterze. Oświetlenie może być wtedy bardziej dynamiczne i zróżnicowane. Na przykład rzeźby mogą być oświetlane silniejszym światłem kierunkowym dla podkreślenia ich trójwymiarowości. Systemy opraw powinny też umożliwiać zmiany aranżacji oświetlenia.
Całkiem inne podejście można przyjąć według Castiglioniego w miejscach pracy, gdzie oświetlenie powinno być zdecydowanie zróżnicowane, co może korzystnie wpływać na samopoczucie ludzi. Jednolitość światła w miejscach pracy kojarzyłaby się z monotonią.

Opowiadając o swoich realizacjach oświetleniowych Piero Castiglione przedstawił też m.in. jedną z opraw oświetleniowych skonstruowanych na ich potrzeby. Jest to oprawa Cestello zaprojektowana dla firmy iGuzzini i produkowana obecnie jako cały system oświetleniowy. Był on opracowany pierwotnie dla przestrzeni wystawienniczych i wszelkich zastosowań gdzie oświetlenie powinno w maksymalnym stopniu umożliwiać zmiany. Pojedyncze moduły opraw są montowane w oczkach kraty z profilu aluminiowego w taki sposób, że możliwa jest regulacja ich położenia o kąt +/- 45 stopni w pionie i poziomie. Oprawy mogą być instalowane na wysięgnikach i zawiesiach z linek stalowych – na ścianach i sufitach, a także mocowane do szyn zasilających i ustawiane na specjalnych stojakach jako stojące oprawy podłogowe.

 

Nota biograficzna:
Pietro Maria Castiglioni, znany jako Piero, urodził się w Lierna (Lecco) w 1944 roku. Po ukończeniu studiów architekonicznych w 1970 r. pracował ze swoim ojcem Livio q Via Presolana w latach 1973-79, spacjalizując się głównie w projektowaniu oświetlenia. W 1968 i 1973 był zaproszony do pracy dla 14-tego i 15-tego „Triennale di Milano”. W 1972 projektował razem z Ugo La Pietra wystawę zatytułowaną „Italy: the new domestic landscape” („Włochy: nowy pejzaż kraju”) w „Museum of Modern Art.” W Nowym Jorku. Oni stworzyli kilka projektów oświetlenia dla publicznych i prywatnych galerii sztuki, czasowych wystaw, salonów ekspozycyjnych, biur, hoteli i domów prywatnych we Włoszech i innych krajach. Oni często projektowali specjalne wykonania opraw oświetleniowych wykonywane przez rzemieślników, co ostatecznie przyniosło stworzenie systemu „Scintilla”, wyprodukowanego w 1983 roku przez firmę Fontana Arte.
Po śmierci ojca (1979), kontynuuje prace nad projektami oświetlenia wnętrzowego i zewnętrznego z nowym zespołem współpracowników.