1 października 2005, w trzecim dniu tegorocznych Targów ŚWIATŁO 2005, odbyło się spotkanie z prof. Franco Raggi, światowej sławy włoskim architektem, szefem wydziału architektury w Europejskim Instytucie Projektowania (European Design Institute) w Mediolanie, współpracownikiem czołowych europejskich firm produkujących oprawy oświetleniowe, takich jak Fontana Arte, Cappellini, Kartell, Poltronova, Luceplan, Tendentse, Roset Francia, Barovier & Toso, Candle, Schopenhauer i Artemide.

Franco Raggi zaprezentował swoje dokonania i poglądy na:
- zastosowanie światła naturalnego i sztucznego jako środka aranżacji przestrzeni,
- światło jako środek wyrazu w sztuce,
- projektowania oświetlenia wnętrz,
- projektowania opraw oświetleniowych.
 

Istota pracy projektanta
Według Raggi’ego projektowanie w kontekście aranżacji przestrzeni, wnętrz lub tworzenia przedmiotów, jest zawsze wynikiem indywidualnych przemyśleń autora, wyrazem jego sposobu patrzenia i sztuką reżyserii. Stąd bierze się wielka różnorodność języka i środków wyrazu używanych przy projektowaniu.
Projektowanie bywa często sztuką kompromisów. Istnieją ścisłe powiązania pomiędzy między dążeniami i zamysłami projektanta, a praktycznymi możliwościami. Nie zawsze można wykonać wszystko, czego się pragnie lub, co wydaje się konieczne. Konieczne bywa więc zachowanie równowagi między dążeniem do innowacyjności projektu, a praktycznymi możliwościami.

Światło na pierwszym planie
Raggi wyraził swój pogląd na pierwszoplanową rolę światła w projektowaniu zagospodarowania przestrzeni wewnętrznych. W takich projektach, zdaniem profesora, światło powinno być używane jako jeden z fundamentalnych środków wyrazu, powinno być harmonijnie wbudowane w cały projekt już od etapu powstawania jego koncepcji.

Światło w sztuce
Franco Raggi dowodził, że światło może być wspaniałym środkiem wyrazu w sztuce i w scenografii, co zilustrował kilkoma przykładami instalacji i spektakli włoskich grup awangardowych, w których światło odgrywało jedną z pierwszoplanowych ról.

Oświetlenie sal sprzedaży światła

Szczególną uwagę profesor Raggi poświęcił prezentacji swoich projektów dotyczących specyficznych wnętrz służących sprzedaży lamp oświetleniowych. Uważa on, że dla właściwej ekspozycji opraw oświetleniowych konieczne jest stworzenie obojętnej, neutralnej przestrzeni pozwalającej właściwie wyeksponować lampy i ich światło. Według jego poglądów sale takie powinny być utrzymane w monochromatycznej, jednobarwnej kolorystyce. Raggi przedstawił kilka fotografii ilustrujących tą tezę. Sąsiednia fotografia pokazuje salę, w której oprócz opraw oświetleniowych eksponowane są przedmioty dekoracyjne wykonane z kolorowego szkła o różnych kształtach.

Ciekawym przykładem poglądów Raggi’ego w tym zakresie był projekt sal sprzedaży zrealizowany w Mediolanie dla firmy Barovier&Toso, jednego z najstarszych producentów żyrandoli z weneckiego szkła Murano. Wszystkie sale otrzymały jednolitą kolorystykę ciemnoniebieskiego kobaltu. Barwa ta pozwoliła uniknąć odbić światła. Wszystkie eksponowane, bardzo kolorowe przedmioty, były dobrze widoczne, a punkty oświetleniowe dobrze pełniły swoją rolę. W sali wystawowej z zewnętrzną witryną zlikwidowano zbędne elementy architektoniczne, aby zmusić osoby przechodzące przed wystawą do spojrzenia w górę. Eksponowane żyrandole świeciły własnym światłem. W salach rozmieszczono także dodatkowe punkty świetlne, które bezpośrednio, dyskretnie oświetlały eksponowane oprawy oświetleniowe. Całość zaaranżowano tak, że światło pochodzące ze świecących żyrandoli nie przeszkadzało w ich ekspozycji.
 

Projektowanie opraw oświetleniowych
W opinii Franco Raggi’ego głównym i podstawowym elementem każdej oprawy oświetleniowej jest źródło światła, których mamy w obecnych czasach wielką różnorodność, a szybki rozwój techniki w najbliższym czasie przyniesie z pewnością nowe lampy. Wokół tego „serca” powstaje zawsze projekt oprawy składającej się z wszelkich dodatkowych części technicznych sprawiających, że promieniowanie źródła jest pożytkowane w sposób spełniający wymagane funkcje. Dlatego najpierw konieczne jest prawidłowe i dokładne określenie przeznaczenia oprawy oświetleniowej. Wykonanie jej projektu jest już tylko dalszą konsekwencją zgodną z aktualnymi trendami we wzornictwie, które jednak są na ogół związane z właściwościami technicznymi źródeł światła.
Raggi podkreślił, że w swoich projektach opraw oświetleniowych, często i chętnie stosuje elementy techniczne pochodzące z całkiem innych dziedzin techniki. Takie twórcze ich wykorzystanie uważa za dozwolone.
Profesor podkreślił także zaletę prostoty projektów stwierdzając, że „Im mniej projektowania w projekcie tym lepiej, tym bardziej projekt jest ponadczasowy”.

Przykłady projektów profesora Raggi
Pierwsze projekty opraw oświetleniowych profesor Raggi wykonał dla firmy Fontana Arte w 1980 roku. W następnych latach projektował także lampy dla innych producentów, m.in. firm Luceplan i Artemide. Podczas spotkania autor przedstawił kilka swoich projektów lamp oświetleniowych.
 

Lampa przedstawiona na fotografii łączyła funkcję stolika i oprawy oświetleniowej. Jej projekt łączył się z koniecznością doboru odpowiedniego rodzaju szkła. Projektant zastosował dwie tarcze kolorowego szkła Murano, każda o średnicy około 50 cm, z obrzeżami w barwie białej.

Kolejna fotografia przedstawia projekt bardzo prostej lampy. Wokół nieosłoniętej żarówki umieszczone są dwa obracające się elementy. Jeden z nich wykonany jest ze szkła, drugi z metalu. Oba elementy odbijają i rozpraszają światło.

Kolejny przedstawiony przykład dotyczył problemu oświetlenia luster, szczególnie luster umieszczanych w łazienkach. Najczęściej są one oświetlane oprawami umieszczanymi na ścianach. W jednym ze swoich projektów Raggi zastosował źródło światła w postaci żarówki umieszczonej bezpośrednio w lustrze.

Lampę Lenticchiona (ze szkła od zegara) Franco Raggi zaprojektował w 1995 roku dla firmy Fontana Arte.

Projekt lampy ON/OFF został zrealizowany dla firmy Luceplan. Raggi zaprojektował lampkę nocną, która zapala się nie za pomocą standardowego wyłącznika, lecz pod wpływem poruszenia. Lampa posiada dwie pozycje stabilnego ustawienia na podstawie. Przemieszczenie jej z jednej pozycji do drugiej powoduje jej zaświecenie lub zgaszenie. Może być ustawiana na stole lub na podłodze. Ma dużą wytrzymałość mechaniczną bo wykonano ją z miękkiego tworzywa sztucznego.

Od 1995 roku lampa ON/OFF jest wystawiona w Kolekcji Designu Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Nowym Jorku.

W lampie Velo zaprojektowanej w 1988 roku dla Fontana Arte Franco Raggi wykorzystał szkło, które jedna z włoskich firm opracowała dla przemysłu samochodowego. Było to specjalne szkło elastyczne, które można wyginać. Jego charakterystyczną cecha była wysoka odporność na stłuczenie.

Sedno projektu polegało na wymyśleniu takiego sposobu wygięcia szkła i jego uchwycenia, aby w środku można było zamocować żarówkę. Zdjęcie pokazuje pierwszy prototyp elementu, który podtrzymywały szkło. Wykonano go z aluminium. Był to węzłowy element lampy, podtrzymujący szklany klosz. Do niego podczepione zostały linki, na których wisi lampa i przewody elektryczne.

Jak stwierdził profesor Franco Raggi lampa Velo powsała „z niczego” i dlatego ten projekt się nie starzeje.
 

Jednym z ostatnich projektów Raggi’ego jest system techniczny nastawnych reflektorków sufitowych zaprojektowany dla Fontana Arte. Źródła światła mogą być wyposażone w klosze różnego kształtu w zależności od zadania oświetleniowego. W systemie można łączyć do pięciu kloszy.

Nota biograficzna:
Franco Raggi urodził się w roku 1954 w Mediolanie we Włoszech. W roku 1969 ukończył wydział architektury na mediolańskiej Politechnice. W latach 1971-76 był redaktorem naczelnym magazynu Casabella. W latach 1977-80 był redaktorem naczelnym magazynu dla projektantów i designerów, MODO, a do roku 1983 pozostał jego redaktorem.

W 1973 roku współtworzył Międzynarodową Sekcję Architektury na Triennale w Mediolanie.

Także w 1973 roku tworzył i projektował dla Berlin IDZ (Międzynarodowego Centrum Designu) pierwszą przełomową wystawę Włoski Design Radykalny.

Od 1975 do 1976 roku był koordynatorem Sekcji Architektury i Sztuki Wizualnej Biennale w Wenecji.

W latach 1978-80 był odpowiedzialny za Kolekcję Designu na Triennale w Mediolanie i realizował i brał udział jako autor i projektant w kilku innych wystawach.

Jego artykuły i projekty były publikowane w najważniejszych włoskich i zagranicznych czasopismach.

Projektował architekturę, układy graficzne, wystawy, książki, czasopisma, scenografie, pisał książki, artykuły dla czasopism i projektował przedmioty dla różnych firm włoskich, wśród których były Fontana Arte, Cappellini, Kartell, Poltronova, Luceplan, Tendentse, Roset, Francia, Barovier & Toso, Candle, Schopenhauer, Artemide.

Od 1996 do 1998 kierował Wydziałem Architektury Europejskiego Instytutu Projektowania w Mediolanie gdzie również wykładał w latach 1989-2000.

Obecnie naucza w ISIA we Florencji i jest zastępcą redaktora Magazynu Oświetleniowego FLARE.

Obecnie żyje i pracuje w Mediolanie.